Pythontempel

De slangencultus behoort tot de oudste bekende culten van Ouidah. Pater Labat geeft het getuigenis weer van een missionaris, pater Braguez, over een raadpleging van de slang door de koning zelf, op het einde van de 17e eeuw. In zijn Nauwkeurige beschrijving van de Guinese Goud-, Tand- en Slavekust (1704) schrijft de Nederlandse koopman Willem Bosman dat slangen de belangrijkste godheden van Fida zijn, een van de Europese namen voor Ouidah.

Het heiligdom is in de loop der tijd waarschijnlijk verplaatst. In 1873 beschrijft abbé Laffitte een rond gebouw van aarde, gedekt met droog gras, waarin een twintigtal slangen werd vereerd.

Oorspronkelijk besloeg het tempeldomein meerdere hectaren; de verstedelijking heeft het sterk verkleind. De gebouwen werden gerestaureerd voor het festival 'Ouidah 92', met medewerking van de families die de plek beheren. Volgens de verantwoordelijke van de tempel, geciteerd door het dagblad La Nation in 2025, beschermden de pythons vroeger het koninkrijk Xwéda en zijn gewassen.

Dangbé is een bijzondere vorm van de vodun. De tempel huisvest enkele tientallen koningspythons (Python regius), een soort die ongevaarlijk is voor de mens en zelden langer wordt dan 1,50 meter. Het vrouwtje, dangbé drè, is groter dan het mannetje, dangbé kpohoun.

De slangen worden niet gevoederd. Eén keer per week mogen ze naar buiten: ze jagen op insecten en knaagdieren en komen soms in de huizen in de buurt. Keert een python na 72 uur niet terug, dan brengen de bewoners hem naar de tempel, omdat hij als heilig geldt.

Aanhangers van de cultus dragen traditioneel scarificaties die '2 x 5' heten: twee evenwijdige tekens op vijf plaatsen in het gezicht. Elk jaar op 10 januari komen priesters, gelovigen, bewoners en bezoekers in de tempel samen voor grote ceremonies.

De huidige site heeft twee binnenplaatsen. Op de eerste staan:

• een gebouw in de vorm van een afgeknotte kegel, ongeveer 12 m², waarin de pythons leven;
• een ronde hut met strodak bij de ingang, voorgesteld als het oorspronkelijke element;
• de zingbin, een grote witte heilige kruik van meer dan tweehonderd jaar oud, centraal in een ceremonie die om de zeven jaar plaatsvindt.

Op de tweede binnenplaats, omgeven door een roze omheining, staat een heilige iroko, omwikkeld met een witte doek. Volgens de overlevering is hij zeshonderd jaar oud en wonen er de geesten van de voorouders. Op de place Agoli, voor de tempel, staat een eeuwenoude baobab.

De tempel staat tegenover de basiliek van de Onbevlekte Ontvangenis, gebouwd in 1909. Slechts een tiental meter scheidt beide gebouwen. Volgens La Nation zouden vodunaanhangers grond aan de katholieke missionarissen hebben afgestaan en geholpen hebben bij de bouw van de kerk.

Door dit samenleven, dat al meer dan een eeuw duurt, ontmoeten twee religieuze tradities elkaar dagelijks op de place Agoli. Tijdens de Vodun Days trekken de tempel en de basiliek veel bezoekers uit de hele wereld aan.

• De python is het symbool van de stad: de prijzen van het Internationaal Filmfestival van Ouidah heten 'Python', en de hoogste onderscheiding is de 'Python royal'.
• Een postzegel van Dahomey uit 1963 toont een man die een python draagt. In 2009 werd hij opnieuw uitgegeven met de opdruk 'République du Bénin'.
• Het beheer van de tempel berust bij de families die de cultus bewaren. In 2014 leidde onenigheid tussen die families ertoe dat de burgemeester de site tijdelijk sloot.

De tempel ligt in het centrum van Ouidah, een veertigtal kilometer ten westen van Cotonou, tegenover de basiliek. De toegang is betalend; informeer ter plaatse. Tegen een gift kan de bezoeker zich laten fotograferen met een python rond de hals: dat is nooit verplicht, en de aanwijzingen van de bewaker moeten worden gevolgd. De tempel blijft een actieve gebedsplaats: kies respectvolle kleding en een respectvolle houding. Volgens de verantwoordelijke is de enige regel van de plek dat men een ander geen kwaad toewenst.