Heilig woud van Kpassè

Het woud draagt de naam van koning Kpassè. Volgens de overlevering was hij de tweede koning van Savi en de stichter van het Xwéda-koninkrijk, dat de streek van Ouidah beheerste vóór de verovering door het Fon-koninkrijk Danxomè.

Volgens het verhaal van de hoeders van de plek verdween de koning op een dag op raadselachtige wijze. Hij zou zijn teruggekeerd in de stam van een irokoboom, midden in het woud. Sindsdien gelden de boom en het bos eromheen als heilig.

De iroko van Kpassè staat nog altijd op de meest heilige plek van het woud, omwikkeld met een witte doek. Bezoekers doen er traditioneel een wens.

De bronnen zijn het niet eens over de datum van deze legendarische gebeurtenis. Ze hoort bij de mondelinge overlevering, niet bij de geschreven geschiedenis.

Lange tijd was het woud voorbehouden aan ingewijden. Het ging open voor het publiek ter gelegenheid van het festival Ouidah 92. President Nicéphore Soglo lanceerde het project in april 1992, met steun van UNESCO; het festival vond uiteindelijk plaats van 8 tot 18 februari 1993.

Het doel was de vodoenculten op te waarderen, die lang uit de openbare ruimte waren geweerd. Er kwamen delegaties uit Haïti, Cuba, Brazilië, de Verenigde Staten en Europa. Het woud van Kpassè was een van de gekozen locaties.

Kunstenaars kregen toen opdrachten voor werken rond vodoen, onder wie Cyprien Tokoudagba en Calixte Dakpogan. Sindsdien is het woud tegelijk een rituele plek en een openluchtmuseum voor hedendaagse kunst.

Langs de paden stellen meer dan twintig beelden goden en figuren uit de vodoen voor. Veel ervan zijn van de hand van Cyprien Tokoudagba (1939-2012), een Beninse kunstenaar die ook in het buitenland exposeerde.

• Lègba en Tolègba, beschermers en boodschappers.
• Hêbiosso, god van de donder, soms als paar voorgesteld.
• Sakpata, verbonden met de aarde en met ziekte.
• Gu, god van het ijzer en de oorlog.
• Mami Wata, godin van het water.
• Zangbéto, hoeder van de nacht.

In het hart van het bos staat de heilige iroko van koning Kpassè. De gids vertelt er de legende en legt de rituelen uit die er plaatsvinden.

Het woud blijft een levende gebedsplaats. Er zijn verschillende goden gevestigd en er worden geregeld grote rituele ceremonies gehouden.

Het is ook een stukje natuur in de stad. Er werden 36 plantensoorten uit 20 families geteld, waaronder geneeskrachtige planten. Er leven onder meer eekhoorns, vleermuizen en slangen.

Oorspronkelijk besloeg het woud zo'n 30 hectare. Door de groei van de stad is daar nog ongeveer 4 hectare van over, volledig omringd door woonwijken. De bescherming ervan is een belangrijke opgave voor Ouidah.

Tussen de bomen van het woud staat een valse kapokboom van ongeveer vier eeuwen oud. Vlinderbloemigen en moerbeiachtigen, de familie van de iroko, zijn de best vertegenwoordigde plantenfamilies.

Het festival Ouidah 92 leidde ook tot de Route van de Slaaf, een traject van 3 kilometer met zes symbolische halteplaatsen tussen de stad en het strand. Het woud van Kpassè en die route worden vaak op dezelfde dag bezocht.

Sinds de openstelling ontvangt het woud bezoekers uit veel landen, uit Afrika, Europa, Amerika en Azië. Er komen onder meer bezoekers uit Frankrijk, Nederland, Haïti, Brazilië, de Verenigde Staten en China.

U bezoekt het woud met een gids ter plaatse, die de beelden en de rituelen toelicht. Het woud is een heilige plek: raak altaren en offergaven niet aan, volg de aanwijzingen van de gids en vraag toestemming voor u foto's maakt. Draag gesloten schoenen en bescherm u tegen muggen. Er zijn geen officiële openingsuren of prijzen online gepubliceerd: informeer ter plaatse of bij het toerismekantoor van Ouidah.