Grote Moskee van Porto-Novo

De islam bereikt Porto-Novo in de 19de eeuw via Hausa- en Yorubahandelaars uit het huidige Nigeria. Kort na zijn troonsbestijging in 1848 benoemt koning Sodji één imam voor de hele gemeenschap en geeft hem een stuk grond bij het koninklijk paleis.

Daar verrijst rond 1880 een eerste moskee. Ze staat naast Engelse handelshuizen, waarvan de Europese bedienden bij de koning klagen over de oproep van de muezzin. Toch weigert de gemeenschap haar af te breken. Dat gebeurt pas in 1910, wanneer het koloniale bestuur een nieuwe straat over het terrein trekt.

De nieuwe moskee komt op grond die een Afro-Braziliaan schonk, ten noorden van de centrale markt. De werf vordert op het ritme van de giften, met een subsidie van het koloniale bestuur. Crisissen binnen de gemeenschap leggen de bouw meermaals stil. In 1925 neemt het bestuur de leiding van de werken over. Het gebouw is pas rond 1935 echt klaar en wordt daarna meermaals uitgebreid, vooral vanaf 1950.

Voor de plannen vastliggen, stuurt de gemeenschap een delegatie naar Lagos om de belangrijkste moskee van die stad te bezoeken. Net als die moskee neemt het nieuwe gebouw de stijl over van de kerken van Salvador de Bahia in Brazilië.

De werken worden uitgevoerd door arbeiders die grotendeels uit de Afro-Braziliaanse gemeenschap komen, de Agudas. Als afstammelingen van vrijgelaten slaven die uit Brazilië terugkeerden en van de Portugese gemeenschap brachten zij de Afro-Braziliaanse invloed in de architectuur van de stad.

Het oude deel is in gebakken baksteen opgetrokken en heeft twee minaretten. De gebedsruimte telt twee niveaus, gelijkvloers en mezzanine. De gevel heeft een galerij met bewerkte zuilen onder rondbogen. Binnen is een groot gewelf versierd met sterren en Arabisch schrift.

In 1990 telt de moskee drie minaretten en meer dan 3 700 m² betegelde vloer over twee verdiepingen. De uitbreidingen gebeurden in twee fasen: eerst een oostvleugel met een minaret bijna in lijn met de eerste twee, daarna een recentere westvleugel.

Het oude deel blijft het opvallendst. Je herkent er de overgeplante kerkgevel: zuilen, bogen, talrijke openingen en sierlijke motieven. Naast het historische gebouw staat vandaag een grotere, moderne moskee.

De Grote Moskee weerspiegelt de verandering van Porto-Novo na de afschaffing van de slavernij. De Agudas, teruggekeerd uit Brazilië, lieten er een architectuur na die hun erfgoed uit Bahia verbindt met het geloof van de moslimgemeenschap.

De start van de werf zette ook de katholieke gemeenschap ertoe aan om in 1925 een nieuwe, grotere kerk te bouwen. De oude stad leest zo als een dialoog tussen gebedshuizen.

De oude wijken van Porto-Novo, waar de moskee staat, staan sinds 1996 samen met het koninklijk paleis op de voorlopige lijst van Benin bij UNESCO.

De moskee ligt aan de Rue Victor Ballot, ten noorden van de grote markt in de wijk Avassa, vlak bij het Honmè-museum. Het is een actief gebedshuis: de gevel bekijk je vrij vanaf de straat, maar binnengaan kan alleen met toestemming van de verantwoordelijken. Draag bedekkende kleding, trek je schoenen uit en vermijd de gebedstijden, zeker vrijdagmiddag.