Da Silva-museum voor kunst en cultuur

Het museum dankt alles aan Urbain-Karim-Elisio da Silva, een bekende figuur uit het sociale en politieke leven van Benin. Hij was woordvoerder van de moslimgemeenschap van Dahomey en kandidaat bij de presidentsverkiezingen van 1968. Als zakenman kreeg hij in de jaren 1990 de titel van honorair consul van Brazilië.

Hij richt het museum op met eigen middelen en huldigt het in op 2 november 1998, zijn verjaardag. President Mathieu Kérékou, de vertegenwoordiger van UNESCO en de minister van Cultuur wonen de plechtigheid bij.

Volgens historica Ana Lucia Araujo past deze oprichting in de beweging om het erfgoed van de slavernij te valoriseren, die Benin sinds het begin van de jaren 1990 kent. In het Da Silva-museum gaat die herinnering samen met een sterke nadruk op de banden met Brazilië.

Het huis werd in 1890 gebouwd en behoorde toe aan een rijke familie van "Brazilianen", ook Agudas genoemd. Die naam verwijst naar de afstammelingen van vrijgelaten slaven die uit Brazilië terugkeerden en naar families met banden met Portugese handelaars, die de architectuur van Porto-Novo mee vormden.

Het telt twee verdiepingen en twee bijgebouwen. Het geldt als een van de opvallendste voorbeelden van Afro-Braziliaanse architectuur in de stad. Sommige kamers zijn in de stijl van toen ingericht en oude foto's sieren de muren.

Al aan de ingang, langs de omheining, tonen bronzen reliëfs de driehoekshandel en de mars van de gevangenen. Dit fries heet "devoir de mémoire de l'esclavagisme européen" (plicht tot herinnering aan de Europese slavernij).

Binnen behandelt elk deel van het gebouw een thema:

• de Afrikaanse en de Grieks-Romeinse beschaving;
• bekende zwarte persoonlijkheden;
• vrouwen;
• het muzikale erfgoed van zwarte mensen, met vinylplaten en platenspelers.

De collectie omvat ook familieportretten, foto's van Pierre Verger uit Brazilië en Benin, gravures van 19de-eeuwse reizigers en Franse geïllustreerde bladen zoals Le Petit Journal.

Volgens Ana Lucia Araujo bouwt het Da Silva-museum een "gereconstrueerde" herinnering aan de slavernij op. Het leest evenzeer als een portret van zijn stichter, samengesteld uit fragmenten, als een historisch verhaal.

Het verhaal steunt sterk op Europese beelden, gravures van reizigers en Franse geïllustreerde bladen, met de blik van hun tijd op Afrika en Brazilië. Voorwerpen, teksten en de uitleg van de gidsen sluiten niet altijd op elkaar aan: de bezoeker behoudt veel vrijheid van interpretatie.

Een bezoek aan het museum is dus ook een kans om te zien hoe een Aguda-familie haar eigen geschiedenis en die van de slavenhandel vertelt, een eeuw na de bouw van het huis.

Karim da Silva legde de nadruk op een voorouder langs moederszijde, José Abubakar Paraíso, die hij voorstelde als een leider van de Malês-opstand, de opstand van islamitische slaven in Bahia. Zo verbindt het museum Porto-Novo met de geschiedenis van beide oevers van de Atlantische Oceaan.

Ten tijde van de studie van Ana Lucia Araujo, gepubliceerd in 2007, omvatte de site ook een restaurant, een klein hotel, een bibliotheek, een conferentiezaal en een openluchtauditorium.

Het museum ligt aan de Avenue Liotard in de wijk Avassa, tussen de lagune en de kathedraal, op korte wandelafstand van het Honmè-museum en de Grote Moskee. Het is een privé-instelling: de toegangsvoorwaarden kunnen wijzigen. Openingsuren en prijzen worden niet door een actuele officiële bron gepubliceerd; informeer ter plaatse of bij een toeristisch bureau.